بیانیه پایانی چهارمین همایش ملی دانشگاه سبز
تهران، دانشگاه تربیت مدرس، 28 بهمن 1404
کشور ایران همچون بسیاری از نقاط جهان با مجموعه پیچیده، بهم پیوسته و فزایندهای
از چالشهای محیطزیستی از جمله تغییر اقلیم، کاهش کمی و کیفی منابع آب، آلودگی هوا
و خاک روبرو بوده که پیامدهای مختلفی از جمله تهدید سلامت و کیفیت زندگی مردم، از بین
رفتن تنوع زیستی و تخریب منابع طبیعی کشور را به همراه دارند. مدیریت اینگونه چالشها
مستلزم شناخت عالمانه، حکمرانی یکپارچه و فراگیر، برنامهریزی جامع، همکاری نهادی،
مشارکت آحاد جامعه و بهرهگیری از رویکردهای علمی و مدیریتی روز در مسیر توسعه پایدار
و صیانت از محیط زیست میباشد.
چهارمین همایش ملی دانشگاه سبز در تاریخ 28 بهمن 1404 فرصتی را فراهم نمود که مدیران،
کارشناسان و تصمیمسازان نظام آموزش عالی و دانشگاههای کشور، همچنین متخصصان و استادان
برجسته حوزه محیط زیست برای گفتوگو، هماندیشی و تبادل دیدگاهها، دستاوردها و ابتکارات
توسعه پایدار در دانشگاهها، گردهم آیند. شرکتکنندگان در همایش، پس از بحث و تبادل
نظر پیرامون چالشها و فرصتهای پیش روی نظام آموزش عالی در مواجهه با بحرانهای محیطزیستی
و توسعه پایدار، تاکید نمودند که دانشگاهها به عنوان نهادهای پیشران فکری و الگوساز
جامعه، نقش مهمی در مدیریت این چالشها نه تنها در سطح محیط دانشگاهها، بلکه به عنوان
پیشگامان اصلی تحول در مسیر توسعه پایدار و مسئولیتپذیری در سطح جامعه ایفا میکنند.
در این همایش، نمایندگان دانشگاهها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی نقش خود را در برنامههای
مدیریت سبز شامل مدیریت پسماند، مدیریت مصرف آب و بازچرخانی پساب، مصرف انرژی، فضای
سبز، تنوع زیستی، حمل و نقل، مسئولیت پذیری، حکمرانی سبز، آموزش و پژوهشهای مرتبط
با توسعه پایدار و ترویج و ارتقای فرهنگ حفاظت از محیط زیست مورد بحث و بررسی قرار
دادند.
شرکت کنندگان براین باورند که پیچیدگی مسائلی نظیر کم آبی، تغییر اقلیم، آثار سوء ناشی
از تولید انواع پسماند و آلودگیها و تخریب منابع طبیعی، نیازمند بازتعریف نقش دانشگاهها
از نهادهای صرفا «آموزشی و پژوهشی متداول» به «نهادهای مسئولیتپذیر و نوآور و اکوسیستمهای
الگو و تأثیرگذار سبز در جامعه» میباشد. لذا، در پایان این رویداد علمی و تخصصی، موارد
زیر را به منظور ترسیم افق پیش رو و مطالبه سیاستگذاریهای کلان، اعلام میدارند:
1- مدیریت مصرف آب و پساب: تاکید شد که دانشگاه متعهد به تدوین و
اجرای برنامه ای جامع در حوزه مدیریت آب با محوریت دو رویکرد اساسی کاهش مصرف و توسعه
بازچرخانی آب است. در این چارچوب تصفیه فاضلاب انسانی و بهره برداری از پساب حاصل برای
مصارف غیر شرب در سطح دانشگاه در اولویت اجرایی قرار خواهد گرفت.
2- مدیریت مصرف انرژی: منابع لازم برای بهینه سازی مصرف انرژی در
دانشگاه ها و و بهرهگیری از انرژیهای تجدیدپذیر از جمله نیروگاههای خورشیدی تأمین
شود. همچنین تدوین "شیوه نامه معاینه فنی موتورخانهها و تاسيسات برودتی دانشگاهی"
مورد تاکید قرار گرفت.
3- مدیریت پسماند: با تاکید بر ضرورت کاهش و تفکیک پسماند در دانشگاه
ها، پیشنهاد شد ویرایش 1404 "دستورالعمل اجرایی مدیریت پسماند در دانشگاهها، مراکز
آموزشی، پژوهشی و پارکهای علم و فناوری" مورد استفاده قرار گیرد.
4- حمل و نقل پاک و قابل دسترس: با تاکید بر تأمین دسترسی آسان و
حمل و نقل پایدار در دانشگاهها، پیشنهاد شد، سیستم حمل و نقل درونی دانشگاهها به
سمت ترویج دوچرخهسواری، خودروی برقی و هیبریدی و رویکرد رفت و آمد به دانشگاه و استفاده
از ناوگان حمل و نقل عمومی سوق داده شود.
5- حکمرانی سبز و مسئولیتپذیری اجتماعی: پیشبینی ایجاد بخشی با
عنوان «مدیریت سبز یا توسعه پایدار» در ساختار سازمانی دانشگاهها و لحاظ نمودن ارزیابی
عملکرد سبز بهعنوان یکی از معیارهای اصلی ارزیابی دانشگاهها، همراه با تدوین مشوقهای
مناسب بهمنظور ترغیب دانشگاهیان به ایفای مسئولیت اجتماعی خود در قبال محیطزیست پیرامونی
و تقویت همکاری همافزایانه با بخشهای دولتی، خصوصی و جامعه مدنی، میتواند زمینهساز
نقشآفرینی مؤثر دانشگاه در حکمرانی سبز باشد.
6- بازتعریف آموزش و پژوهش در مسیر توسعه پایدار: در کلیه مراکز آموزش
عالی تحول اساسی در سرفصلهای درسی و اولویتهای پژوهشی در راستای ابعاد مختلف توسعه
پایدار صورت پذیرد. انتظار میرود که واحدهای درسی مرتبط با توسعه پایدار در همه رشته
ها (و نه صرفاً رشته های مرتبط با محیط زیست) گنجانده شده و حمایت ویژه از پایان نامهها
و رسالههای کاربردی را در دستور کار قرار دهند. ایجاد یا تقویت تشکلها برای نیل به
اهداف مدیریت سبز دانشگاه و مسئولیتپذیری هرچه بیشتر در سطح جامعه ضرورت دارد.
7- ایجاد ساختمانهای سبز و زیرساختهای پایدار: هیچ ساختمان جدیدی
در دانشگاهها بدون اخذ حداقل گواهینامه «ساختمان سبز» (مانند رتبه بندی ملی یا استانداردهای
بین المللی) ساخته یا بهره برداری نشود.
8- فضای سبز: فضای سبز دانشگاهی علاوه بر زیبایی منظر، به عنوان یک
بستر تنوع زیستی یا آزمایشگاه زنده برای آموزش و یادگیری، پژوهش، الگوسازی و ارتقای
تابآوری بومشناختی عمل میکند. از دانشگاهها درخواست میگردد تا در طراحی فضای سبز
خود از گونههای بومی، کم آب بر و سازگار به اقلیم محلی استفاده نموده و رویکرد دوستدار
طبیعت را در طراحی محیطهای دانشگاهی نهادینه کنند.
شرکت کنندگان این همایش، تحقق این اهداف را در گرو عزم جدی ملی و استانی دانسته و انتظار
دارند که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به عنوان متولی اصلی، سازمان برنامه و بودجه
به عنوان تامین کننده مالی، و نهادهایی از جمله سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت کشور
(شهرداریها)، وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی به عنوان تسهیل کنندگان و هماهنگ کنندگان
ملی و استانی، با ایجاد یک کارگروه مشترک بین بخشی، نقشه راه عملیاتی شدن این بندها
را تدوین و برای اجرا به همه دانشگاههای کشور ابلاغ نمایند. تأخیر در این زمینه، به
معنی به مخاطره انداختن آینده نسلهای بعدی و تشدید بحرانهای محیطزیستی بوده که امروزه
گریبانگیر جامعه شده است. دانشگاهها آمادگی دارند تا با تمام توان علمی و اجرایی خود
در این مسیر، همراه و پیشگام دولت و حاکمیت باشند.
با آرزوی ایرانی آباد
کمیته علمی و اجرایی همایش | 
