ارائه کننده: فاطمه یوسفی
استاد راهنما: دکتر مهدی طبرسا
استاد مشاور: دکتر ذبیح اله بهمنی
استاد ناظر داخلی: دکتر مسعود رضائی
استاد ناظر خارجی: دکتر آریا باباخانی لشکان
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر مسعود رضائی
تاریخ: 1403/06/28
ساعت: 9
مکان: ساختمان علوم دریایی 

چکیده:
در پژوهش حاضر، فوکوئیدان­های جلبک قهوه­ای Sargassum angustifolium به روش آب داغ، استخراج شده و در نهایت در یک مرحله به صورت پل ه­ای با غلظت­ های مختلف اتانول (30، 50 و 70 درصد) و در مرحله دیگر به صورت یکباره با غلظت 70 درصد بازیابی شدند و چهار فراکسیون Fuc30، Fuc50،Fuc70  و FucT به ‌دست آمد. در ادامه بازده، رنگ، ترکیب شیمیایی و وزن مولکولی، فعالیت ضد اکسیدانی فوکوئیدان­ها اندازه­گیری و مقایسه شد. نتایج سنجش رنگ فراکسیون­ های مختلف فوکوئیدان، حاکی از بیشترین شاخص L و a و b در فراکسیون Fuc30 است. همچنین نتایج آنالیز آزمون‌های ساختاری نشان می­دهند که، فراکسیون­ های به دست آمده دارای مقادیر متفاوتی از سولفات (58/19 تا 43/26 درصد)، قند خنثی (61/37 تا 22/52 درصد)، یورونیک اسید (34/11 تا 91/19 درصد) و ترکیبات فنولی (30/200 تا 63/153) میلی­گرم/گرم عصاره بودند. بیشترین و کمترین وزن مولکولی به ترتیب در FucT (kDa5/2651) و Fuc70 (kDa6/60) مشاهده شد. فراواني مونوساكاريدها در فراکسیون­ های مختلف فوکوئیدان با یکدیگر متفاوت بوده و هر فراکسیون حاوی نسبت های متفاوتی از شش مونوساکارید رامنوز، فوکوز، زایلوز، مانوز، گلوکز و گالاکتوز می­باشد. نتایج فعالیت ضد اکسیدانی نشان داد که فراکسیون Fuc70 دارای بیشترین فعالیت مهار کنندگی رادیکال­های آزاد ABTS (08/80 درصد) و کاهندگی یون Fe³⁺ (جذب 365/0) بوده است. همچنین بیشترین قدرت مهار رادیکال­های آزاد بر اساس آزمون DPPH مربوط به فراکسیون FucT (68/62 درصد) گزارش شده است. در نتیجه، این مطالعه نشان داد که تمامی فراکسیون­های فوکوئیدان دارای فعالیت زیستی با درجات متفاوتی می­باشند، در ادامه تحقیقات جهت بررسی بهتر تاثیر عوامل ساختاری مانند اندازه و وزن ملکولی بر فعالیت زیستی، جداسازی فوکوئیدان‌­ها بر اساس اندازه در دو فراکسیون انتخاب شده FucT، Fuc30 توسط سیستم فراپالایش غشایی انجام شد. درنهایت فوکوئیدان‌های با اندازه kDa30<، 30-10، 10-2 بدست آمد. به طور کلی این عمل باعث افزایش فعالیت زیستی فراکسیون­های بدست آمده نسبت به فراکسیون­های استخراج شد، که این امر را می­ توان به افزایش فعالیت ضد اکسیدانی در اثر کاهش وزن ملکولی نسبت داد. بیشترین فعالیت مهار رادیکال­های آزاد DPPH در هر دو فراکسیون FucT، Fuc30 به ترتیب در محدوده (70/62 تا 53/61 درصد) در وزن­های ملکولی kDa2-10، 30< اندازه­گیری شده است. نتایج دیگر آزمون­ها نظیر ABTS وکاهندگی یون آهن نشان از افزایش فعالیت زیستی با کاهش اندازه و وزن ملکولی دارد و به طور قابل توجهی بالاتر از فراکسیون­ های استخراج است. بیشترین میزان این فعالیت در آزمون ABTS در هر دو فراکسیون FucT، Fuc30 به ترتیب در محدوده (64/99 تا 52/97درصد) در وزن­های kDa2-10 و 30-10 بوده، این افزایش فعالیت به همین ترتیب در تست کاهندگی یون آهن در وزن ملکولی kDa2-10 مشاهده شد. در نهایت فوکوئیدان­های استخراج و فراکسیون­های حاصل از فرا پالایش توانایی تنظیم سیستم ایمنی را با القاء تکثیر سلول­های ماکروفاژ و رهاسازی نیتریک اکساید نشان دادند. به طور کلی از نتایج آزمون­های ضد اکسیدانی و آنالیز­های ساختاری می­توان نتیجه گرفت: بهترین روش ترسیب و بازیابی فوکوئیدان­ها به صورت پله­ای است، زیرا در هر مرحله از ترسیب پلی­ساکارید­هایی با اندازه­ها و وزن­های نزدیک به هم به صورت جزء به جزء با خواص ضد اکسیدانی بالا جدا سازی شده است. فراکسیون Fuc30 به دلیل عملکرد قابل توجه در آزمون­های ضد اکسیدانی، بازده مطلوب در استخراج، برخورداری از سطوح مطلوب ترکیبات زیست‌ فعال می­تواند به عنوان فراکسیون بهینه به صنایع مختلف غذا-دارو معرفی گردد، همچنین تخلیص و جداسازی و کاهش وزن ملکولی فراکسیون­ها به وسیله سیستم فرا پالایش غشایی اثرگذاری فوکوئیدان را بدون انجام فرآیند پرهزینه و طولانی خالص‌سازی بهبود بخشیده، این مسئله نیز به نوبه خود باعث افزایش مقبولیت و مقیاس پذیری بیشتر این فراکسیون­ها در صنعت خواهد شد. می­توان گفت از میان فراکسیون­های با وزن­های مختلف فراکسیون kDa2-10 در اکثر آزمون­ها دارای فعالیت ضد اکسیدان قوی تری است. نتایج حاصل شده را می­توان متاثر از اثر مثبت کاهش وزن ملکولی بر فعالیت ضد اکسیدانی دانست البته نباید از این امر غافل شد که، کاهش وزن مولکولی بیش از حد بهینه نمی­ تواند سبب افزایش فعالیت­زیستی شود.